英語での現れ方
- atorymigratory・inflammatory・exploratory・celebratory・congratulatory・anticipatory・respiratory・derogatory・retaliatory・discriminatory・declaratory・condemnatory・participatory・hallucinatory
- itoryinhibitory・prohibitory・repository・expository
- sorysensory・supervisory・extrasensory
- utorstatutory・statutorily
- orial / orimotorsensorial・suctorial・sensorimotor
動詞から「〜する働きを持つ・〜に関する」という形容詞を作る語尾で、英語では -ory の綴りに落ち着いた。数のうえで圧倒的なのが atory で、-ate 型の動詞に対応する(migrate→migratory、celebrate→celebratory、anticipate→anticipatory、retaliate→retaliatory、articulate→articulatory、ventilate→ventilatory)。元の動詞が -ate でない場合も、inflammatory(炎症を起こす)、respiratory(呼吸の)、derogatory(けなす)、hallucinatory のようにラテン語の分詞をたどれば同じ型になる。
直前の子音によって itory(inhibitory・prohibitory・expository・repository)、sory(sensory・supervisory)、utory(statutory)と姿を変えるので、対応する動詞・名詞(inhibit・prohibit・supervise・statute)を思い出して復元するのがコツ。医学・法律の文章に集中して現れるのも特徴で、proinflammatory(炎症を促す)、cardiorespiratory(心肺の)、somatosensory(体性感覚の)、sensorineural(感音性の)のように、前に別の要素を足した長い術語を作る。形容詞をさらに名詞化した sensorium 系や副詞の statutorily も同じ列にある。
この語源をもつ英単語 68 語
atory の形で現れる語 42
- mandatory義務的な
- respiratory呼吸の
- inflammatory扇動的な・炎症性の
- participatory参加型
- discriminatory差別的な
- preparatory準備的な
- ambulatory歩行可能な・歩廊
- migratory移動性の
- exploratory探査的
- compensatory賠償的な
- declaratory宣言的
- derogatory軽蔑的
- interrogatory質問
- anticipatory予期的な
- celebratory祝賀の
- vibratory振動する
- retaliatory報復的
- investigatory調査の
- congratulatory祝賀の
- crematory火葬場
- articulatory発音の
- rogatory
- gustatory味覚の
- prefatory前置きの
- accusatory非難的な
- copulatory性交に関する
- initiatory導入的な
- undulatory波状の
- combinatory組合せ的
- declamatory声高な
- deprecatory非難的な
- exculpatory免責を示す
- inculpatory有罪を示す
- informatory情報を提供する
- ventilatory換気の
- condemnatory非難的な
- facilitatory助けとなる
- supplicatory懇願する
- hallucinatory幻覚の
- unexploratory探索的でない
- proinflammatory炎症促進の
- cardiorespiratory心肺の